Γενικές πληροφορίες
Το αβοκάντο (Persea americana) καλλιεργείται παραδοσιακά στην Κεντρική Αμερική, ενώ πλέον η καλλιέργειά του έχει επε- κταθεί σε Ισπανία, Ισραήλ και Νότια Αφρική. Την τελευταία δε- καετία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες καλλιέργειες στον νομό Χανίων, με συνεχή επέκταση των καλλιεργούμενων περι- οχών. Η οργανωμένη καλλιέργεια ξεκίνησε από το Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών Χανίων στα τέλη της δεκαετίας του ́60, με εγκατάσταση αβοκαντεώνων και πρώτα πειραματικά δεδομένα για την καλλιέργειά του στον ελλαδικό χώρο. Τα επό- μενα χρόνια, με την εφαρμογή των Μεσογειακών Ολοκληρωμέ- νων Προγραμμάτων η καλλιέργεια του αβοκάντο διαδόθηκε πε- ρισσότερο. Σήμερα, η ζήτηση στην εγχώρια και παγκόσμια αγορά έχει συνεχή άνοδο και το αβοκάντο απολαμβάνει υψηλές τιμές παραγωγού που κυμαίνονται από 2-2,3 € ανάλογα με την εποχή και τη διαθεσιμότητα. Κάθε χρόνο χιλιάδες νέα δενδρύλλια φυ- τεύονται, εκτοπίζοντας παραδοσιακές καλλιέργειες. Δεδομένα από ΕΛΓΑ και ΟΠΕΚΕΠΕ αναφέρουν περίπου 2.000 στρέμματα φυτεμένα με αβοκάντο στον νομό Χανίων, υπολογίζεται όμως πως στην πραγματικότητα η καλλιέργεια καλύπτει πάνω από 10.000 στρέμματα.

Κατάλληλες συνθήκες
Το αβοκάντο, καθώς είναι είδος υποτροπικό, έχει ιδιαίτερες κλιματολογικές απαιτήσεις, με θερμό κλίμα και σχετική υγρασία 60-65%. Θερμοί άνεμοι και θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 37οC μπορούν να προκαλέσουν καρπόπτωση, αλλά και στις χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω των -2οC) παρατηρούνται προβλήματα, ανάλογα με την ποικιλία. Είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στην έλλειψη νερού και στην υπερβολική εδαφική υγρασία. Κατά τους ξηρούς μήνες του έτους (Μάιο – Σεπτέμβριο) επιβάλλεται η χρήση άρ- δευσης, διαφορετικά η ποιότητα του παραγόμενου καρπού είναι υποβαθμισμένη και το δέντρο καταπονείται.

Η επιλογή της κατάλληλης τοποθεσίας για εγκατάσταση νέας φυτείας αβοκάντο θα πρέπει να πραγματοποιείται με ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μειώνεται η πιθανότητα εκδήλωσης προβλη- μάτων στο μέλλον, τα οποία πολύ δύσκολα αντιμετωπίζονται και οδηγούν σε μια μη οικονομικά βιώσιμη καλλιέργεια. Όσον αφορά στο έδαφος, σημαντικές παράμετροι για μια επιτυχημέ- νη καλλιέργεια είναι: α) το κατάλληλο pH του εδάφους, β) το χαμηλό ποσοστό ανθρακικών (CaCO3), γ) η χαμηλή αλατότητα, δ) η καλή στράγγιση, και ε) η μη ύπαρξη ιστορικού εμφάνισης ασθενειών που μεταδίδονται από εδάφους (όχι απαραίτητα μόνο Phytophthora).
Το pH και το ποσοστό των ανθρακικών, καθώς και εν μέρει η καλή στράγγιση του εδάφους (στο κομμάτι που αφορά στη μηχανική του σύσταση) μπορούν να προσδιοριστούν με αναλύ- σεις εδάφους. Αντίθετα, τα μελλοντικά επίπεδα αλατότητας του εδάφους εξαρτώνται συνήθως από την ποιότητα του νερού άρ- δευσης και επομένως ο παραγωγός, θα πρέπει να είναι σίγουρος ότι θα έχει διαθέσιμο νερό καλής ποιότητας για την άρδευση της καλλιέργειας.
Οι αβοκαντεώνες του νομού Χανίων αποτελούνται στην πλειονότητά τους από δέντρα εμβολιασμένα σε σπορόφυτα, αν και τα τελευταία έτη επεκτείνεται η χρήση εισαγόμενων κλωνικών υποκειμένων. Στην περίπτωση χρήσης κλωνικών υποκειμένων, θα πρέπει να είναι γνωστή η αντοχή τους στα ανθρακικά άλατα και να επιβεβαιωθεί με ανάλυση εδάφους ότι το ποσοστό αυ- τών στο έδαφος επιτρέπει την εγκατάστασή τους. Αντίθετα, όταν γίνει χρήση σποροφύτου για υποκείμενο, η ανθεκτικότητά του ποικίλλει αρκετά και δεν μπορεί να καθοριστεί επακριβώς. Σε γενικές γραμμές, καλό είναι να αποφεύγεται η φύτευση όταν το ποσοστό ολικού ασβεστίου στο έδαφος υπερβαίνει το 20% (για σπορόφυτα μεξικανικής προέλευσης) ή όταν είναι μεγαλύτερο του 10% σε συνδυασμό με έντονα αλκαλικό pH.

Εγκατάσταση & διαχείριση καλλιέργειας.
Ο αριθμός ποικιλιών συνεχώς αυξάνει, καθώς η έρευνα συνε- χίζεται με σκοπό να ικανοποιηθούν οι νέες απαιτήσεις της αγο- ράς. Γνωστότερες ποικιλίες είναι οι Bacon, Edranol, Ettinger, Fuerte, Gwen, Hass, Lamb Hass, Pinkerton, Reed, Zutano. Όσον αφορά στα υποκείμενα, έχουν πλέον δημιουργηθεί πολλά νέα, κατάλληλα για προσαρμογή σε διαφορετικές απαιτήσεις, όπως αντοχή στο ψύχος, σε ασθένειες, στην αλατότητα κ.ά. Παρόλα αυτά, στην Ελλάδα επικρατεί η χρήση σποροφύτων για υποκεί- μενα, κάτι που επιβάλλει την ανάγκη για τοπικές επιλογές υπο- κειμένων. Η επιλογή πρέπει να γίνεται προσεκτικά, με βάση τις ανάγκες κάθε παραγωγού και τις συνθήκες του αγροτεμαχίου του.
Η επιλογή των αποστάσεων φύτευσης είναι απόφαση του πα- ραγωγού, αλλά έχει αποδειχθεί ότι πυκνότερες φυτεύσεις πα- ράγουν μεγαλύτερες ποσότητες καρπού. Επίσης, για μια καλή καρπόδεση και παραγωγή θα πρέπει στον ίδιο αγρό να υπάρχει συνδυασμός ποικιλιών, δηλαδή και επικονιάστρια ποικιλία σε ιδανική αναλογία 8:1, καθώς και παρουσία μελισσών.

Καθώς τα νεαρά δέντρα είναι πολύ ευαίσθητα σε ηλιακά εγκαύματα, επιβάλλεται η προστασία κορμού και βραχιόνων με σκίαση ή βάψιμο. Επίσης, χρειάζεται περιορισμένη λίπανση και ελάχιστα κλαδέματα τα πρώτα 2-3 χρόνια. Στα επόμενα χρόνια, το κλάδεμα επιδιώκει τη δημιουργία δένδρων μέτριας ζωηρό- τητας και σχετικά χαμηλών, με σκοπό να διευκολύνονται οι καλ- λιεργητικές εργασίες και να μειωθεί το κόστος τους. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στα αυστηρά κλαδέματα ώστε να μην κινδυ- νεύσει το δένδρο από ηλιακά εγκαύματα και σε κάθε περίπτωση συνιστάται η επάλειψη ειδικής πάστας στις τομές, για αποφυγή ανάπτυξης ασθενειών.
Το κλάδεμα καρποφορίας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έξοδα της καλλιέργειας, αλλά είναι εντελώς απαραίτητο για τη διατήρηση δυνατών δέντρων, την αύξηση του μεγέθους καρπών, την αποφυγή φυλλόπτωσης και εξάντλησης του δέντρου και τον έλεγχο της παρενιαυτοφορίας. Πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο και περιλαμβάνει κατά χρονική σειρά την αραίωση ανθοφόρων οφθαλμών, ταξιανθιών και καρπών (σε μικρόκαρπες ποικιλίες).

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον χρόνο συγκομιδής των καρπών, οι οποίοι είναι απαραίτητο να αποκτήσουν ορι- σμένα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την περιεκτικότητα σε έλαιο, προτού συγκομιστούν.

Σε περίπτωση που οι καρποί συγκομιστούν προτού αποκτήσουν τα απαραίτητα λιπαρά, δεν αποκτούν τα επιθυμητά οργανοληπτι- κά χαρακτηριστικά και ο καρπός είναι ποιοτικά υποβαθμισμένος. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ελάχιστη αποδεκτή ποιότητα καρπού, ισχύει ο Κανονισμός 387/2005 της ΕΕ, ο οποίος αναφέ- ρει ως ελάχιστη περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία 19-21% ανάλογα με την ποικιλία, ώστε να εξασφαλιστεί η διαδικασία ωρίμασης.
Άρδευση: Τα δέντρα του αβοκάντο είναι γενικά απαιτητικά σε ό,τι αφορά τις υδατικές τους ανάγκες και την ποιότητα του αρδευτικού νερού. Κρίσιμες εποχές, σε σχέση με την άρδευση, είναι η περίοδος της ανθοφορίας – καρπόδεσης, σχηματισμού και ανάπτυξης του καρπού, καθώς και η περίοδος ωρίμασης των καρπών προκειμένου να αποφευχθεί η καρπόπτωση.
Γενικά, για το πότισμα του αβοκάντο, θα πρέπει να έχου- με υπόψη, ότι πρέπει να εφαρμόζεται η ακριβώς απαιτούμενη ποσότητα νερού, καθώς η εφαρμογή πολύ μεγάλων ποσοτή- των νερού μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένους ρυθμούς διήθη- σης-απωλειών νερού και θρεπτικών συστατικών σε βάθη, που δεν μπορούν να απορροφηθούν από το φυτό ή να προκαλέσουν προβλήματα ασφυξίας ριζών με ανάπτυξη μυκητολογικών ασθε- νειών, ιδιαίτερα σε περιοχές με κακή στράγγιση.
Δύο είναι τα κύρια συστήματα άρδευσης που εφαρμόζονται στην καλλιέργεια του αβοκάντο, η άρδευση με καταιονισμό, η οποία δίνει καλά αποτελέσματα κυρίως σε εδάφη αμμώδη και η άρδευση με σταγόνες, μία από τις καλύτερες μεθόδους από τεχνικής πλευράς, λόγω οικονομίας ύδατος.
Κατάλληλο για την άρδευση του αβοκάντο, θεωρείται το νερό που περιέχει άλατα χλωρίου λιγότερα από 100 ppm. Σύμφω- να με την Εφημερίδα της Κυβέρνησης, τα όρια των αναγκαίων ποσοτήτων για την ορθολογική χρήση νερού στην άρδευση του αβοκάντο ορίζονται στα 600 έως 700 μ3/στρέμμα/έτος. Θα πρέ- πει βέβαια να επισημάνουμε ότι οι παραπάνω ποσότητες άρ- δευσης αποτελούν μια εκτίμηση, ουσιαστικά έναν «μπούσουλα» και αυτό γιατί η ακρίβεια στη δόση και τη συχνότητα άρδευσης καθορίζονται με βάση τα μετεωρολογικά στοιχεία της κάθε πε- ριοχής, τον τύπο του εδάφους (ελαφρύ, μέσο, βαρύ) καθώς και από την ηλικία των δέντρων. Ιδανικά οι αρδευτικές ανάγκες, για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια, θα μπορούσαν να προσδιοριστούν και με βάση μετρήσεις υγρασίας εδάφους.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι μικρά διαστήματα άρδευσης επηρεάζουν θετικά το μέγεθος των καρπών αβοκάντο, ενώ μι- κρότερα διαστήματα άρδευσης και αυξημένες ποσότητες νερού αυξάνουν τη συγκέντρωση ελαίων.

Λίπανση: Σε γενικές γραμμές και παρά το εντυπωσιακό μέγε- θος της κόμης και την υψηλή παραγωγικότητα των δένδρων, οι ανάγκες του αβοκάντο σε θρεπτικά στοιχεία δεν είναι ιδιαίτερα υψηλές. Ενδεικτικά, δεν ξεπερνούν τις 10-15 μονάδες αζώτου και 18-20 μονάδες καλίου ανά στρέμμα. Οι ανάγκες σε φώσφοροείναι σημαντικά μικρότερες (4-5 μονάδες ανά στρέμμα) αν και στην πράξη, λόγω της υπερ- βολικής χρή- σης σύνθετων λιπασμάτων, είναι σύνηθες να ανιχνεύεται περίσσεια του συγκεκριμένου στοιχείου, τόσο

στο έδαφος όσο και στα φύλλα. Το γεγονός αυτό δημιουργεί δευτερογενή προβλήματα θρέψης, τα οποία εντοπίζονται συνή- θως σε χαμηλές συγκεντρώσεις ψευδαργύρου στα φύλλα. Από τα υπόλοιπα θρεπτικά στοιχεία, αρκετά συχνά παρατηρούνται χαμηλές συγκεντρώσεις βορίου στις αναλύσεις φύλλων, ενώ η εμφάνιση συμπτωμάτων έλλειψης σιδήρου είναι μεν αρκετά συ- χνή, αλλά οφείλεται κυρίως στην εγκατάσταση του αβοκαντεώ- να σε ασβεστούχο έδαφος, όπως ήδη αναφέρθηκε. Με εξαίρεση τις περιπτώσεις ανισορροπίας θρέψης (ψευδάργυρος) και μη κα- ταλλήλου εδάφους (σίδηρος), οι υπόλοιπες ελλείψεις διορθώνο- νται εύκολα, εφόσον διαγνωσθούν εγκαίρως με ανάλυση φύλλων.

Η καταλληλότερη εποχή διενέργειας φυλλοδιαγνωστικής είναι γύρω στον Οκτώβριο και η δειγματοληψία αφορά πλήρως ανεπτυγμένα φύλλα ηλικίας 5-6 μηνών. Με δεδομένη τη συχνή άρδευση της καλλιέργειας, η αξιοποίηση της υδρολίπανσης απο- τελεί σημαντική παράμετρο στην αύξηση της αποτελεσματικότη- τας λίπανσης, κυρίως για μακροστοιχεία, όπως το άζωτο και το κάλιο. Η εφαρμογή ιχνοστοιχείων μπορεί να γίνει και διαφυλλικά (ειδικά όταν οι συνθήκες του εδάφους δεν ευνοούν την πρό- σληψή τους), σε εποχή που υπάρχουν ανεπτυγμένες ταξιανθί- ες (εκτός περιόδου άνθησης) ή τρυφερή νέα βλάστηση, αλλά η αποτελεσματικότητα της μεθόδου μειώνεται δραστικά όταν τα φύλλα ωριμάσουν.
Εχθροί: Ο μοναδικός εντομολογικός εχθρός που έχει κατα- γραφεί να προσβάλει την καλλιέργεια του αβοκάντο στην Ελλά- δα-εξαιτίας ίσως της περιορισμένης σε έκταση καλλιέργειάς του- είναι ο θρίπας των θερμοκηπίων Heliothrips haemmorhoidalis (Bouche), που πιθανά μεταφέρθηκε από τα εσπεριδοειδή στο αβοκάντο.

O Η. haemmorhoidalis είναι πολυφάγο είδος (φύλλα και καρ- πούς) που προσβάλλει κυρίως εσπεριδοειδή (ώριμους καρπούς), καλλωπιστικά αλλά και το αβοκάντο ενώ η γύρη δεν είναι απα- ραίτητη στη διατροφή του για την ανάπτυξή του. Απαντάται κυ- ρίως σε προστατευμένα από τις δυσμενείς κλιματικές συνθήκες (υψηλή θερμοκρασία, μεγάλη ένταση φωτός και κυρίως ξηρα- σία) για την ανάπτυξή του, μικροπεριβάλλοντα, όπως αυτό του εσωτερικού της κόμης του αβοκάντο και σε συγκεκριμένα σημεία ή σε συγκεκριμένα δένδρα.
Οι ζημιές που προκαλεί ο θρίπας σχετίζονται μόνο με την αι- σθητική (εξωτερική) εμφάνιση του καρπού και συντελούν έτσι στη ποιοτική του υποβάθμιση. Συγκεκριμένα, στους καρπούς προκαλείται το σύμπτωμα της εσχάρωσης από τις απομυζήσεις και τις ωοτοκίες των θριπών ενώ εξαιτίας των αποχωρημάτων τους μπορεί να προκληθεί και δευτερογενώς ανάπτυξη καπνιάς. Άλλο σύμπτωμα που εμφανίζεται στους καρπούς είναι κυρίως χάλκινη απόχρωση στην περιφέρεια των αναπτυσσόμενων καρπών ή στα σημεία επαφής τους, ανάπτυξη φελλώδους ιστού στην επιφάνεια του καρπού ενώ σε περιπτώσεις μεγάλων προ- σβολών, ο φλοιός σχίζεται.

Χάλκινη απόχρωση από τη βρώση του Heliothrips haemmorhoidalis στην περιφέρεια των αναπτυσσόμενων καρπών ή στα σημεία επαφής των καρπών.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του θρίπα εξαρτάται από τον έγκαιρο εντοπισμό της ύπαρξής του μέσα στον αβοκαντεώνα και την έγκαιρη λήψη μέτρων.
Προτείνεται λοιπόν:
ƒ- Ρύθμιση της τρυφερής βλάστησης με αντίστοιχη ρύθμιση άρ- δευσης και λίπανσης.
ƒ- Συχνή (κάθε 7-10 ημέρες) παρακολούθηση της τρυφερής βλά- στησης, των καρπιδίων αλλά και των αναπτυγμένων καρπών, κυρίως στο εσωτερικό της κόμης των δένδρων και στα σημεία επαφής καρπών για τον έγκαιρο εντοπισμό των πρώτων προ- σβολών του θρίπα.
ƒ -Σύντομη συγκομιδή αρχικά των προσβεβλημένων καρπών του αβοκαντεώνα ή αφαίρεση των μεγάλων καρπών από τα τσα- μπιά.
ƒ -Εφαρμογή του εγκεκριμένου σκευάσματος αρχικά σε μεμονω- μένα δένδρα, όπου έχουν προηγουμένως καταγραφεί πληθυ- σμοί του εντόμου.
ƒ -Αποφυγή αλόγιστης χρήσης εντομοκτόνων για την αποφυγή ανθεκτικότητας αλλά και επιβάρυνσης του καρπού με υπολείμματα που εξαιτίας της λιπαρότητάς του μπορεί να διατηρεί.

Ασθένειες: Καθώς στη χώρα μας οι αβοκαντεώνες περιορίζο- νται κυρίως στην Κρήτη, εδώ έχουν καταγραφεί κάποιες από τις σημαντικότερες ασθένειες της καλλιέργειας.
Το παθογόνο της σηψιρριζίας και η πιο σοβαρή του ασθένεια με παγκόσμια εξάπλωση σχεδόν σε όλες τις χώρες καλλιέργειάς του είναι η Phytophthora cinnamomi. Κύρια συμπτώματα απο- τελούν η νέκρωση ριζιδίων και στη συνέχεια ολόκληρου του ρι- ζικού συστήματος, προκαλώντας συμπτώματα παρόμοια με της ξηρασίας, όπως αραιό φύλλωμα, μικροφυλλία με χλωρωτικά φύλλα, μάρανση και μικροκαρπία. Για την αντιμετώπιση επιβάλ- λεται συνδυασμός εφαρμογής διαφόρων μέτρων, όπως καλλιερ- γητικές πρακτικές, υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό, επιλογή τόπου καλλιέργειας, διαχείριση νερού άρδευσης και θρέψη, χημική κα- ταπολέμηση και χρήση ανθεκτικών υποκειμένων.
Τα έλκη λαιμού και κορμού είναι μια ασθένεια που προκα- λείται από διάφορα είδη Phytophthora με σημαντικότερο τη P. citricola. Στα προσβεβλημένα δένδρα εμφανίζεται αποχρωματι- σμός του φλοιού και έκκριση κόμεος, όπου σταδιακά χάνουν τη ζωηρότητά τους και παρακμάζουν από την κορυφή. Η αντιμε- τώπιση της ασθένειας περιλαμβάνει τα περισσότερα μέτρα που ακολουθούνται και για τη P. cinnamomi.
Η ασθένεια που προκαλεί έλκη κλάδων και επάκρια καθοδική νέκρωση οφείλεται σε είδη Botryosphaeria spp. Οι προσβεβλημένοι κλάδοι εμφανίζουν μαύρες περιοχές, οι οποίες βυθίζονται ελαφρώς και ξηραίνονται. Ο φλοιός κάτω από έλκη εμφανίζει καφέ μεταχρωματισμό και ακολουθεί επάκρια καθοδική νέκρω- ση των κλάδων με παραμονή των φύλλων στο δένδρο.

Κύρια μέτρα αντιμετώπισης αποτελούν η απολύμανση των εργαλείων κλαδέματος, η απομάκρυνση πιθανών εστιών μόλυνσης (φυτικά υπολείμματα) και η χρήση ανθεκτικών υποκειμένων.
Η εσχάρωση προκαλείται από το Sphaceloma persea. Το ευ- αίσθητο στάδιο προσβολής αποτελούν οι νεαροί καρποί στους οποίους σχηματίζονται ακανόνιστες κηλίδες, όπου κατά την ένω- σή τους προσδίδουν μια κοκκινωπή τραχιά εμφάνιση στην επι- φάνεια του καρπού. Για τον έλεγχο της ασθένειας επιβάλλεται η απομάκρυνση προσβεβλημένων κλάδων και καρπών, κλάδεμα για σωστό αερισμό της κόμης και χρήση ανθεκτικών ποικιλιών.
Η μετασυλλεκτική ασθένεια ανθράκνωση προκαλείται από το Colletotrichum gloesporioides. Τα συμπτώματα ξεκινούν ως καφέ κηλίδες στην επιφάνεια του καρπού και κατά την ωρίμα- σή του προκαλείται σήψη της σάρκας. Για την αντιμετώπιση της ασθένειας προτείνεται αποφυγή τραυματισμών, απομάκρυνση εστιών μολύσματος, σωστό κλάδεμα για επαρκή αερισμό δέν- δρου και περιορισμό υγρασίας καθώς και χρήση ανθεκτικών ποι- κιλιών.
Η ασθένεια sunblotch προκαλείται από το ιοειδές Avocado sunblotch viroid και μπορεί να αποτελέσει πολύ σοβαρό πρό- βλημα μειώνοντας τις αποδόσεις σε ποσοστό >20%. Χαρακτη- ριστικό σύμπτωμα αποτελεί η εμφάνιση κοκκινωπών/κίτρινων ραβδώσεων σε κλαδίσκους, τα σχισίματα του φλοιού σε κορμό και κλαδιά και οι άσπρες/κίτρινες κηλίδες με κοιλότητες στους καρπούς. Πρωταρχικό μέτρο αντιμετώπισης αποτελεί η χρήση πι- στοποιημένου πολλαπλασιαστικού υλικού ενώ επιτακτικοί είναι οι συχνοί έλεγχοι φυτοϋγείας καθώς τα ασθενή δένδρα χωρίς συμπτώματα μεταδίδουν πιο εύκολα το παθογόνο. Τα μολυσμέ- να δένδρα θα πρέπει να απομακρύνονται και οι αβοκαντεώνες για σποροπαραγωγή θα πρέπει να είναι απομονωμένοι από εμπορικούς οπωρώνες.

Το μέλλον της καλλιέργειας
Παρόλο που η καλλιέργεια του αβοκάντο δεν είναι δυνατόν να επεκταθεί σε όλη την Ελλάδα, λόγω των ιδιαίτερων κλιματικών της απαιτήσεων, είναι μια οικονομικά αποδοτική καλλιέργεια και σε τοπικό επίπεδο μπορεί να προσφέρει ικανοποιητικό εισόδημα για τους παραγωγούς.
Στο πλαίσιο της προώθησης του αβοκάντο Κρήτης έχουν γίνει ήδη ενέργειες προς την κατεύθυνση αυτή. Έχει ήδη κατατεθεί φάκελος για ανάδειξή του σε ΠΓΕ (Προϊόν Γεωγραφικής Έν- δειξης). Καθώς ο καθορισμός της ωρίμασης εξαρτάται από την περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία αλλά και σε έλαιο (η οποία όπως αναφέρει η βιβλιογραφία πρέπει να υπερβαίνει το 8 %), μέλημα του Εργαστηρίου Υποτροπικών Φυτών του Ινστιτούτου είναι η δημιουργία συσχέτισης μεταξύ ελαιοπεριεκτικότητας και ξηράς ουσίας για την κάθε ποικιλία και η εξεύρεση εύκολης και γρή- γορης μεθόδου προσδιορισμού της ελαιοπεριεκτικότητας, μιας παραμέτρου κρίσιμης για τη συγκομιδή.
Όπως σε όλες τις δενδρώδεις καλλιέργειες έτσι και για την καλλιέργεια αβοκάντο, έμφαση πρέπει να δοθεί στη διαθεσι- μότητα κατάλληλου πολλαπλασιαστικού υλικού (υγιούς και αν- θεκτικού), προσαρμοσμένου στις ανάγκες της χώρας μας. Αυτό προϋποθέτει έρευνα προς αυτές τις κατευθύνσεις.

Δρ Κική Βαρίκου, Εργαστήριο Εντομολογίας
Δρ Νεκτάριος Κουργιαλάς, Εργαστήριο Υδατικών Πόρων – Αρδεύσεων & Περιβ/ντικής Γεωπληροφορικής Δρ Ματθαίος Μαθιουδάκης, Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας
Δρ Θηρεσία-Τερέζα Τζατζάνη, Εργαστήριο Υποτροπικών Φυτών & Ιστοκαλλιέργειας
Δρ Γεώργιος Ψαρράς, Εργαστήριο Φυσιολογίας – Θρέψης, Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου

Πληροφορίες: Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου, Αγροκήπιο, 73 100 Χανιά, τηλ.: 28210 83410,

email: admin@nagref-cha.gr